Zeilstanden: hoe strak zet je je zeilen?
Zeilstanden zijn de standen van je zeilen ten opzichte van de wind. Voor elke koers is er één juiste zeilstand: aan de wind trek je de zeilen strak aan, bij halve wind staan ze half gevierd, bij ruime wind ver gevierd en voor de wind maximaal gevierd. De regel: hoe scherper je vaart, hoe strakker je zeil.
| Koers | Wind komt van | Zeilstand | Giek |
|---|---|---|---|
| In de wind | Recht van voren | Niet te bezeilen, zeilen klapperen | Midscheeps |
| Aan de wind | Schuin van voren | Strak aangetrokken | Bijna binnen boord |
| Halve wind | Dwars op de boot | Half gevierd | Halverwege buitenboord |
| Ruime wind | Schuin van achteren | Ver gevierd | Flink buitenboord |
| Voor de wind | Recht van achteren | Maximaal gevierd | Haaks op de boot |
In de wind is geen koers die je kunt varen, maar de dode hoek waarin je zeilen alleen nog klapperen. Aan de wind en ruime wind zijn gebieden. Halve wind en voor de wind zijn exacte koersen.
De basisregel
Hoe scherper je aan de wind vaart, hoe strakker je de zeilen aantrekt. Hoe ruimer je koers, hoe verder je de zeilen viert. De zeilstand verandert dus altijd mee met de koers die je vaart ten opzichte van de wind.
Aan de wind
Aan de wind is geen exacte koers, maar het gebied tussen in de wind en halve wind. Recht tegen de wind in kun je niet zeilen, en ook niet een paar graden ervandaan: scherper dan ongeveer 30 tot 40 graden ten opzichte van de wind kun je niet zeilen. (Zie ook het vorige plaatje). Om een punt te bereiken dat in de wind ligt, moet je opkruisen
Het scherpst dat je kunt varen wordt bepaald door je fok. Die gaat bij het voorlijk als eerste klapperen. Het klapperen van een zeil noemen we ook wel killen. Als de fok kilt vaar je of te scherp of je hebt je fok niet hard genoeg aangetrokken. Datzelfde geldt voor je grootzeil.
Aan de wind trek je de zeilen strak aan: de giek staat bijna boven het midden van de boot.
Halve wind
Halve wind is een exacte koers: de wind komt precies dwars op de boot. De zeilen staan halverwege gevierd: niet te strak, niet te los.
Ruime wind
Ruime wind is, net als aan de wind, geen exacte koers maar een gebied. Het ligt tussen halve wind en voor de wind: de wind komt schuin van achteren. Hoe ruimer je binnen dit gebied vaart, hoe verder je de zeilen viert. De giek staat een flink eind buitenboord en de fok vier je op dezelfde manier mee.
Voor de wind
Bij een koers voor de wind komt de wind recht van achteren. Dit is ook weer een exacte koers. De zeilen staan maximaal gevierd, zo haaks mogelijk op de wind. Op deze koers kan de fok in de luwte van het grootzeil hangen. Je kunt de fok dan aan de andere kant zetten dan het grootzeil. We noemen dit ook wel te loevert varen.
Twijfel je? Gebruik deze regel
Vier je zeil langzaam tot het voorlijk gaat tegenbollen. We noemen dat het killen van het zeil. Dat is het eerste teken dat je te ver gevierd hebt: het voorlijk bolt naar binnen. Trek het zeil dan net zover aan tot die bolling weg is. Dat is de juiste zeilstand.
Als je zeil blijft killen ookal heb je hem helemaal strak staan, dan vaar je te scherp, te veel tegen de wind in. Dan moet je wat afvallen en iets ruimer varen.
Deze controle doe je tijdens het varen steeds opnieuw. Zodra je koers verandert, verandert de juiste zeilstand mee.
Wat als de boot te scheef gaat?
Gaat de boot te schuin terwijl je tuig goed staat? Dan is het tijd om te reven. Reven is het verkleinen van je zeiloppervlak, zodat de boot minder schuin gaat en beter bestuurbaar blijft.
Veelgestelde vragen over zeilstanden
Wat zijn zeilstanden?
Zeilstanden zijn de standen van je zeilen ten opzichte van de wind. Bij elke koers hoort één juiste zeilstand. Hoe scherper je aan de wind vaart, hoe strakker je de zeilen aantrekt. Hoe ruimer je koers, hoe verder je ze viert.
Wat is het verschil tussen een koers en een zeilstand?
Je koers is de richting waarin je vaart ten opzichte van de wind. Je zeilstand is hoe ver je de zeilen daarbij aantrekt of viert. De koers bepaalt de zeilstand: verander je van koers, dan verandert de zeilstand mee.
Hoe weet ik of mijn zeil goed staat?
Vier het zeil tot het voorlijk gaat tegenbollen en trek het dan net zover aan tot die bolling weg is. Staat je zeil te strak, dan remt de boot af. Staat het te ver gevierd, dan gaat het klapperen en levert het geen kracht meer.
Wat betekent killen?
Killen is het klapperen van een zeil. Het gebeurt als je te ver gevierd hebt of als je te scherp aan de wind vaart. De fok kilt meestal het eerst, bij het voorlijk.
Hoe scherp kun je aan de wind varen?
Scherper dan ongeveer 30 tot 40 graden ten opzichte van de wind kun je niet zeilen. Hoe scherp je precies kunt varen verschilt per boot en wordt in de praktijk bepaald door je fok: die begint als eerste te killen.
Wat is te loevert varen?
Te loevert varen is het aan de andere kant zetten van de fok dan het grootzeil, op een koers voor de wind. De fok hangt dan niet meer in de luwte van het grootzeil en vangt weer wind.
Wat doe je als de boot te schuin gaat?
Staat je tuig goed en gaat de boot toch te schuin, dan zet je een rif. Reven verkleint je zeiloppervlak, waardoor de boot rechter blijft liggen en beter stuurt.
Klaar om alle koersen en zeilstanden echt onder de knie te krijgen?
In de cursus Kielboot 4 leer je de volledige zeiltheorie: korte video’s, oefenvragen op examenniveau en digitale zeilinstructeur Willem die al je vragen beantwoordt.
- Volledige stof die je moet weten voor de theorie van de Watersportacademy Kielboot 4
- Flexibel studeren: leer waar en wanneer het jou uitkomt gedurende 1 jaar!
- Duidelijke filmpjes met transcriptie
- Oefenvragen per onderwerp
- Een community met studenten en instructeurs waar je ervaringen kan delen en vragen kunt stellen
- Bewezen resultaat: cursisten slagen sneller voor hun theorie
Geschreven door Wiebo Hobma
Zeilinstructeur met meer dan 30 jaar instructie-ervaring. Leercoach en PvB-Beoordelaar.
Laatst bijgewerkt: