Leren zeilen bij waterscouting: van zeilen in de bak tot Kielboot 4
Leren zeilen bij waterscouting doe je in een lelievlet, in je eigen bak, tijdens de wekelijkse opkomst. Bij de zeeverkenners leer je de eerste beginselen en kom je meestal tot Kielboot 2 of 3 van de Watersportacademy. Bij de Wilde Vaart ontwikkel je je zeilvaardigheid verder en ga je op voor Kielboot 3 of 4. Op deze pagina lees je hoe die opleiding binnen Scouting geregeld is, welke kwalificaties je kunt halen, hoe die zich verhouden tot de oude CWO-diploma’s en hoe je meer uit je opkomsten haalt.
In het kort
- Scouting Nederland heeft ervoor gekozen zich aan te sluiten bij het opleidingssysteem van het Watersportverbond, de Watersportacademy. Dit wordt dan ook bij alle admiraliteiten gebruikt.
- Waterscouts leren zeilen in de praktijk, meestal in een lelievlet, tijdens de wekelijkse opkomst.
- Je begint bij de zeeverkenners met de eerste beginselen, in de boot van je bootsman of kwartiermeester.
- Zit er in de bak nog te weinig kennis en ervaring, dan vaart de staf mee.
- Bij de zeeverkenners kom je meestal tot Kielboot 2 of 3. Bij de Wilde Vaart ga je op voor Kielboot 3 of 4.
- Je groep leidt je op tot het juiste Kielbootniveau.
- De admiraliteit is de opleidingslocatie. Daar leg je je examen af of laat je je vorderingenstaat aftekenen.
- Sommige groepen hebben een eigen zeilinstructeur die de opleiding tijdens de opkomsten verzorgt, uit naam van de admiraliteit.
- Je kunt de kwalificaties Kielboot 1, 2, 3 en 4 halen. Kielboot 2, 3 en 4 komen overeen met CWO Kielboot I, II en III.
- Het oude CWO Kielboot IV is geen Kielbootniveau meer. Het heet nu Eigen vaardigheid niveau B en hoort bij de instructeurslijn.
Leren zeilen bij waterscouting: hoe is dat geregeld?
Bij de waterscouts leer je zeilen door te varen. Je komt naar de opkomst, maakt de boot klaar, vaart en legt weer aan. De uitleg krijg je aan boord, op het moment dat je hem nodig hebt. Wie je die uitleg geeft, verandert naarmate je verder komt.
Bij de zeeverkenners: de eerste beginselen
Bij de zeeverkenners begin je met de eerste beginselen van het zeilen. Je vaart in een bak. Dat is een vaste ploeg die samen een boot bemant. De bootsman leidt de bak en de kwartiermeester is zijn rechterhand. Het zijn oudere zeeverkenners die zelf al een paar seizoenen varen.
In de boot leer je de eerste dingen: de boot optuigen, een schoot bedienen, het zwaard ophalen en laten zakken, kijken waar de wind vandaan komt. Je leert het van iemand die het een paar jaar geleden zelf nog moest leren. Dat werkt goed, omdat je bootsman nog weet waar je tegenaan loopt.
In een lelievlet verdeel je het werk. De roerganger stuurt en geeft de commando’s. De fokkenist bedient de fokkenschoten. De rest van de bemanning zorgt voor de juiste helling in de boot. Die rollen wisselen. Je leert een manoeuvre pas echt als je hem vanaf elke plek in de boot hebt meegemaakt.
Van de staf: uitleg en begeleiding
De staf is de leiding van de speltak. De staf houdt het overzicht. Zit er in een bak nog te weinig kennis en ervaring, dan zeilt er een staflid mee. Stafleden geven uitleg bij een nieuwe manoeuvre en bepalen wie waar in de boot zit. Ze letten ook op de veiligheid: wanneer er gevaren wordt, bij hoeveel wind en met welke boten.
Je stafleden zijn vrijwilligers die naast Scouting werken of een studie volgen. Het zijn vaak geen gediplomeerde zeilinstructeurs. Aan boord is er vaak te veel afleiding voor een rustige uitleg. Een manoeuvre wordt één keer voorgedaan en daarna ben jij aan de beurt. Snap je de reden erachter niet, dan blijf je hem nadoen zonder te weten waarom. Daar kun je zelf iets aan doen, en daar komen we verderop op terug.
Welk niveau haal je bij de zeeverkenners?
Bij de zeeverkenners kom je meestal tot Kielboot 2 of 3. Je kunt dan de basismanoeuvres uitvoeren en vaart met een bemanning. Hoe ver je komt, hangt af van hoe vaak je vaart en hoeveel kennis er in je bak en je staf zit.
Bij de Wilde Vaart: verder met je zeilvaardigheid
Bij de Wilde Vaart, de volgende speltak, ontwikkel je je zeilvaardigheid verder. In deze speltak ga je op voor Kielboot 3 of 4. Bij Kielboot 4 vaar je zelfstandig als schipper: je stuurt je bemanning aan, plant je route en speelt in op wind, water en weer.
Binnen de groep opgeleid tot het juiste Kielbootniveau
Je groep leidt je op naar een niveau uit de diplomalijn Kielboot van de Watersportacademy. Wat je al kunt, wordt bijgehouden op een vorderingenstaat. Per onderdeel wordt afgetekend wat je beheerst. Zo zie je precies welke onderdelen nog openstaan.
Welk niveau je gaat halen, bepaalt je groep samen met jou. Dat hangt af van hoe lang je al vaart en wat je al kunt.
De admiraliteit: de opleidingslocatie
Een admiraliteit is een samenwerkingsverband van waterscoutinggroepen in een regio. Voor de Watersportacademy is de admiraliteit de opleidingslocatie. Je groep leidt je op, maar het examen of het aftekenen van je vorderingenstaat gebeurt onder verantwoordelijkheid van de admiraliteit.
Bij jou in de buurt is de opleiding verdeeld over je groep en je admiraliteit. Scouting Nederland heeft ook een eigen zeilschool, zeilschool Scouting Nederland, voor als het in je eigen gebied niet lukt.
Een eigen zeilinstructeur in de groep
Sommige groepen hebben een eigen gediplomeerde zeilinstructeur. Die kan uit naam van de admiraliteit de opleiding verzorgen tijdens de gewone opkomsten. Je leert dan op je eigen water, in je eigen boot, van iemand die je al kent. Het examen of de aftekening valt ook dan onder de admiraliteit als opleidingslocatie.
Heeft jouw groep geen eigen instructeur, dan regelt de admiraliteit de opleiding of het examen. Vraag je staf hoe dat bij jullie gaat.
De lelievlet: de boot waarin je het leert
De lelievlet is de standaardboot van waterscouting. Het is een open boot met een zwaard in plaats van een kiel, met een grootzeil en een fok. Je kunt hem ook roeien.
Dat zwaard is het verschil met een kielboot. Een kielboot heeft zijn gewicht permanent onder water hangen en richt zichzelf op. Een lelievlet niet. Jij bepaalt met het zwaard hoeveel zijdelingse weerstand je hebt en met je gewicht hoe vlak de boot ligt. Technisch is een lelievlet geen kielboot, maar bij de Watersportacademy valt hij wel onder de diplomalijn Kielboot.
Wat je daarnaast leert, is hetzelfde. Wind, koersen, zeilstanden, voorrang en manoeuvres werken in een lelievlet niet anders dan in een kielboot. De theorie van de diplomalijn Kielboot gaat dus net zo goed over jouw boot.
Wil je weten hoe een lelievlet in elkaar zit? Lees dan de pagina over de onderdelen van de lelievlet.
Welke kwalificaties kun je als waterscout halen?
Als waterscout kun je de kwalificaties Kielboot 1, 2, 3 en 4 halen. Ze horen bij de diplomalijn Kielboot van de Watersportacademy. Dat is het opleidingssysteem van het Watersportverbond, dat het CWO-systeem heeft vervangen. Bij Scouting heten deze niveaus kwalificaties.
| WSA Kwalificatie | Wat je op dit niveau kunt | Vroeger bij CWO |
|---|---|---|
| Kielboot 1 | De eerste beginselen. Veel doe je met hulp van je instructeur | Geen tegenhanger |
| Kielboot 2 | De basismanoeuvres uitvoeren met minder hulp | CWO Kielboot I |
| Kielboot 3 | Varen met een bemanning en de manoeuvres zelf uitvoeren | CWO Kielboot II |
| Kielboot 4 | Zelfstandig varen als schipper | CWO Kielboot III |
Het kwalificatieteken op je uniform
Voor elk niveau heeft Scouting een kwalificatieteken. Heb je een niveau gehaald, dan draag je het bijbehorende teken op je uniform. Zo zie je aan iemands blouse welk niveau hij of zij vaart. Vraag je staf hoe jullie groep de tekens uitreikt. Kwalificatietekens worden in de volksmond ook wel insignes genoemd.
Kwalificatie Kielboot 1
Kielboot 1 is het instapniveau. Je leert waar de wind vandaan komt, wat je roer doet en hoe je zeilen moeten staan. Veel doe je nog met hulp. Kielboot 1 is nieuw bij de Watersportacademy en heeft geen CWO-tegenhanger. Bekijk de eisen van Kielboot 1.
Kwalificatie Kielboot 2
Bij Kielboot 2 voer je de basismanoeuvres uit met minder hulp, zoals overstag gaan en gijpen. Het niveau komt overeen met CWO Kielboot I. Bekijk de eisen van Kielboot 2.
Kwalificatie Kielboot 3
Bij Kielboot 3 vaar je met een bemanning en voer je de manoeuvres zelf uit. Het niveau komt overeen met CWO Kielboot II. Bekijk de eisen van Kielboot 3.
Kwalificatie Kielboot 4
Kielboot 4 is het hoogste niveau in de diplomalijn Kielboot. Je vaart zelfstandig als schipper: je stuurt je bemanning aan, plant je route en speelt in op wind, water en weer. Je kruist op naar een punt bovenwinds, voert man over boord uit en legt zelf aan en af. Het niveau komt overeen met CWO Kielboot III. Bekijk de eisen van Kielboot 4.
De volledige opbouw met alle modules staat op de pagina over de diplomalijn Watersportacademy Kielboot.
Van CWO naar Watersportacademy: wat is er veranderd?
Veel waterscouts, ouders en stafleden kennen de niveaus nog als CWO 1, CWO 2 en CWO 3. Die namen kom je online ook nog overal tegen. Het CWO-systeem is opgegaan in de Watersportacademy. De niveaus zijn daarbij één plek opgeschoven, omdat er met Kielboot 1 een nieuw instapniveau onder is gekomen.
Dus:
- CWO Kielboot I is nu Kielboot 2
- CWO Kielboot II is nu Kielboot 3
- CWO Kielboot III is nu Kielboot 4
Een oud CWO-diploma blijft geldig. Je wordt ingeschaald op basis van wat je al hebt gehaald.
En CWO Kielboot IV?
De Watersportacademy heeft de consumentenlijn en de instructeurslijn losgekoppeld. De Kielbootniveaus zijn de consumentenlijn: daarmee laat je zien wat je zelf kunt als zeiler. Het oude CWO Kielboot IV hoort daar niet meer bij. Het heet nu Eigen vaardigheid niveau B en valt onder de instructeurslijn.
Wil je later zeilinstructeur worden? Lees dan verder op Zeil-Instructie.nl.
Goed om te weten. OnlineZeilschool.nl staat los van Scouting Nederland en geeft geen diploma’s, kwalificaties of vorderingenstaten uit. Wij verzorgen de theorie en de voorbereiding. Je examen en de aftekening van je vorderingenstaat lopen via je groep en je admiraliteit.
Wat leer je als waterscout op het water?
De stof valt uiteen in drie delen. Je leert ze niet na elkaar, maar door elkaar.
Basisvaardigheden. Waar komt de wind vandaan, welke koers vaar je, hoe staan je zeilen op die koers en wat doet je roer. Dit is de laag waar alles op rust. Begin bij de zeilstanden.
Manoeuvres. Overstag gaan, gijpen, opkruisen, aanleggen en afvaren aan hogerwal en lagerwal, man over boord en het stormrondje. Een overzicht staat op de pagina zeilmanoeuvres.
Theorie. Vaartermen, onderdelen van de boot, knopen, de voorrangsregels op het water, verlichting van schepen, geluidsseinen, weer, krachten op het schip en veiligheid.
Het een staat namelijk niet los van het ander. Je kunt een manoeuvre pas uitvoeren als je de vaartermen kent waarin het commando wordt gegeven. Begin daarom bij de vaartermen voor Kielboot 1 en werk door naar Kielboot 2 en Kielboot 3.
Leren zeilen bij waterscouting: zo haal je meer uit je opkomst
Zeilen bestaat uit kennis, begrip en vaardigheid.
Kennis. Kennis is weten wat iets is en hoe je het doet. Bijvoorbeeld: uit welke stappen bestaat de man-over-boordmanoeuvre?
Begrip. Bij begrip gaat het om de waaromvraag. Waarom moet je bij de man-over-boordmanoeuvre afvallen tot “voor de wind”, en waarom is afvallen tot “ruime wind” niet voldoende?
Vaardigheid. Kun je de man-over-boordmanoeuvre helemaal opnoemen (kennis), dan wil dat nog niet zeggen dat je hem ook kunt varen. Vaardigheid wil zeggen dat je de manoeuvre ook kunt uitvoeren.
Kennis en begrip leer je digitaal, waar en wanneer je maar wilt. Vaardigheid leer je in de boot. Ken je de theorie al, dan kun je je in de boot concentreren op de praktijk.
Veelgestelde vragen over leren zeilen bij waterscouting
Hoe leer je zeilen bij waterscouting?
Leren zeilen bij waterscouting doe je in een lelievlet, in je eigen bak, tijdens de wekelijkse opkomst. Bij de zeeverkenners leer je de eerste beginselen en kom je meestal tot Kielboot 2 of 3 van de Watersportacademy. Bij de Wilde Vaart ontwikkel je je zeilvaardigheid verder en ga je op voor Kielboot 3 of 4.
Welk niveau haal je bij de zeeverkenners en bij de Wilde Vaart?
Bij de zeeverkenners kom je meestal tot Kielboot 2 of 3. Bij de Wilde Vaart ga je op voor Kielboot 3 of 4. Hoe ver je komt, hangt af van hoe vaak je vaart en hoeveel ervaring er in je bak en je staf zit.
Heeft Scouting een eigen zeilschool?
Ja. Scouting Nederland heeft een eigen zeilschool, voor als de opleiding in je eigen gebied niet lukt. Meestal leer je zeilen bij je eigen groep tijdens de opkomsten. De admiraliteit is dan de opleidingslocatie van de Watersportacademy.
Wie neemt mijn examen af?
Het examen of de aftekening van je vorderingenstaat valt onder de admiraliteit, want die is de opleidingslocatie. Heeft je groep een eigen zeilinstructeur, dan kan die de opleiding uit naam van de admiraliteit verzorgen tijdens de opkomsten. Vraag je staf hoe dat bij jullie geregeld is.
Welke kwalificaties kun je als waterscout halen?
Je kunt de kwalificaties Kielboot 1, 2, 3 en 4 van de Watersportacademy halen. Kielboot 1 is het instapniveau, Kielboot 4 is het hoogste niveau: dan vaar je zelfstandig als schipper.
Is Kielboot 4 hetzelfde als CWO Kielboot 3?
Ja. CWO Kielboot III komt overeen met Kielboot 4 van de Watersportacademy. Zo is CWO Kielboot I nu Kielboot 2 en CWO Kielboot II nu Kielboot 3. Kielboot 1 is nieuw en heeft geen CWO-tegenhanger.
Wat is CWO Kielboot IV nu?
De Watersportacademy heeft de consumentenlijn en de instructeurslijn losgekoppeld. Het oude CWO Kielboot IV heet nu Eigen vaardigheid niveau B en hoort bij de instructeurslijn.
Wat is een kwalificatieteken?
Een kwalificatieteken is het teken dat je bij Scouting op je uniform draagt als je een niveau hebt gehaald. In de volksmond heet het ook wel een insigne. Er is een teken voor Kielboot 1, 2, 3 en 4. Vraag je staf hoe jullie groep de tekens uitreikt.
Wat doen de bootsman en de kwartiermeester?
De bootsman leidt de bak, de vaste ploeg waarmee je vaart. De kwartiermeester is zijn rechterhand. Het zijn oudere zeeverkenners die de nieuwe bakleden de eerste dingen aan boord leren.
Is de theorie voor een lelievlet anders dan voor een kielboot?
Nee. Wind, koersen, zeilstanden, manoeuvres en voorrang zijn hetzelfde. De lelievlet valt bij de Watersportacademy onder de kielboten.
Hoe oud moet je zijn om bij de waterscouts te leren zeilen?
Dat verschilt per groep en per speltak. Bij de meeste waterscoutinggroepen begin je met zeilen zodra je bij de zeeverkenners komt, en ga je bij de Wilde Vaart verder. Vraag bij de groep bij jou in de buurt na vanaf welke leeftijd zij op het water gaan.
Waarom zou je theorie online leren als je elke week vaart?
Omdat er op het water weinig tijd is voor uitleg. Leer je de theorie vooraf, dan gebruik je de opkomst om te oefenen. Je kunt de uitleg bovendien zo vaak terugkijken als je wilt.
Hoe nu verder?
Je weet nu hoe de zeilopleiding bij waterscouting in elkaar zit: van de eerste beginselen bij de zeeverkenners tot Kielboot 3 of 4 bij de Wilde Vaart, met het examen bij de admiraliteit. Je weet welke kwalificaties je kunt halen en wat de oude CWO-niveaus nu heten. De rest leer je op het water.
Werk je toe naar Kielboot 4? Bij Online-Vaaropleidingen.nl leer je de theorie in je eigen tempo, met video’s, duidelijke tekeningen en oefenvragen. Je kijkt de uitleg zo vaak terug als je wilt, ook nog op zaterdagochtend in de bus of auto naar je opkomst.
- Volledige stof die je moet weten voor de theorie van de Watersportacademy Kielboot 4
- Flexibel studeren: leer waar en wanneer het jou uitkomt gedurende 1 jaar!
- Duidelijke filmpjes met transcriptie
- Oefenvragen per onderwerp
- Een community met studenten en instructeurs waar je ervaringen kan delen en vragen kunt stellen
- Bewezen resultaat: cursisten slagen sneller voor hun theorie
Wil je eerst verder lezen? Begin dan bij de zeilstanden. Daar begint het echte zeilen.
Geschreven door Wiebo Hobma
Zeilinstructeur met meer dan 30 jaar instructie-ervaring. Leercoach en PvB-beoordelaar.
Laatst bijgewerkt: